1Xác thực và phân quyền
Xác thực chứng minh "tôi là X"; phân quyền quyết định X được làm gì. Hai việc, hai mã lỗi.
| Mã | Nghĩa |
|---|---|
| 401 | Chưa xác thực, đăng nhập lại có ích |
| 403 | Biết bạn là ai nhưng không có quyền |
SecuritySenior26 phút đọc
Cả bài trong một trang: ý chính, sơ đồ, điểm phỏng vấn.
Xác thực chứng minh "tôi là X"; phân quyền quyết định X được làm gì. Hai việc, hai mã lỗi.
| Mã | Nghĩa |
|---|---|
| 401 | Chưa xác thực, đăng nhập lại có ích |
| 403 | Biết bạn là ai nhưng không có quyền |
Server giữ dữ liệu phiên, trình duyệt chỉ giữ id ngẫu nhiên trong cookie. Xoá phiên ở server là đăng xuất ngay; đổi id khi đăng nhập để chống session fixation.
HttpOnly: JavaScript không đọc đượcSecure: chỉ gửi qua HTTPSSameSite: giảm CSRF__Host-: subdomain không ghi đè đượcChỗ nào JavaScript đọc được thì XSS cũng đọc được. Web nên dùng BFF: token giữ ở server, trình duyệt chỉ có cookie HttpOnly.
| Chỗ lưu | JS đọc được | Tự gửi theo request |
|---|---|---|
Cookie HttpOnly |
Không | Có |
sessionStorage |
Có | Không |
localStorage |
Có | Không |
JWT là token tự mô tả có chữ ký: server kiểm chữ ký và hạn mà không tra store. Payload chỉ là Base64url, ai cũng đọc được.
flowchart TD
T["header.payload.signature"] --> A{"Thuật toán do server cố định?"}
A -->|"Không"| X["Từ chối: alg none, nhầm thuật toán"]
A -->|"Có"| S["Kiểm chữ ký"]
S --> C["Kiểm iss, aud, exp"]
C --> OK["Tin claim"]
JWT không thu hồi được trước hạn nếu không thêm trạng thái. Access 5–15 phút, refresh token xoay vòng có phát hiện dùng lại.
| Cách thu hồi | Độ trễ |
|---|---|
| TTL ngắn | Tối đa bằng TTL |
Denylist theo jti |
Tức thì, tra Redis |
Token version ver |
Tức thì cho cả user |
Session + Redis đơn giản, thu hồi ngay; JWT hợp nhiều service, nhiều loại client nhưng nhiều bẫy cấu hình.
💡 Ghi nhớ
Basic auth gửi mật khẩu mọi request, chỉ dùng nội bộ qua TLS.
API key: server chỉ lưu hash.
Session cần cả idle và absolute timeout.
Spring Security 6 không tự lưu SecurityContext vào session.
⭐ Điểm phỏng vấn
Tự trả lời trước, rồi bấm từng câu để xem đáp án.
Session có thật khó scale?
Không, Spring Session + Redis dùng chung.
Algorithm confusion là gì?
Token tự chọn thuật toán; server phải cố định.
Thu hồi JWT trước hạn thế nào?
Denylist jti, token version hoặc sid.
Xong phần tự kiểm tra, bài này đã được đánh dấu đã học ✓
⚠️ Lỗi thường gặp
Lưu token trong localStorage: một lỗi XSS là mất tài khoản.
Chỉ kiểm chữ ký, bỏ qua aud, iss, exp.
Xoay vòng refresh token không có khoảng ân hạn, người dùng thật bị đăng xuất.
🛠 Tự tay làm
Tự viết phần lõi, chưa nhờ agent. Tick từng bước khi xong.
Nhiệm vụ: auth-service phát JWT 5 phút, gateway (Spring Cloud Gateway) kiểm chữ ký, exp rồi chuyển sub xuống wallet-service; chỉ chủ tài khoản đọc được số dư (Phase 4).
Tự viết: ký token, resource server, filter X-User-Id, kiểm chủ · Được nhờ agent: pom, route, user mẫu, script curl.
POST /login: kiểm mật khẩu, ký JWT HS256 có sub, exp, jti.gateway: /auth/** mở, còn lại bắt buộc Bearer JWT, decoder dùng chung secret.GlobalFilter xoá X-User-Id của client, đặt lại bằng sub đã kiểm.wallet-service chỉ tin {id}, token Bình gọi /accounts/1/balance thấy số dư An (IDOR).account.owner với X-User-Id (khác 403, thiếu 401), curl lại.sub trong payload token Bình thành An, giữ chữ ký, gọi lại.owner-check=false, Binh token -> {"accountId":1,"balance":1000.00} 200
An token -> 200 {"accountId":1,"balance":1000.00}
Binh token -> 403
Binh token + X-User-Id: An -> 403
no token -> 401
tampered -> HTTP/1.1 401 Unauthorized WWW-Authenticate: Bearer error="invalid_token", error_description="Failed to validate the token"
Đặt TTL 60 giây, gọi POST /auth/logout (204) rồi dùng lại token: sau logout 200, exp+30s vẫn 200, exp+65s mới 401, vì decoder mặc định cho lệch đồng hồ 60 giây.
wallet-service tin được X-User-Id, hạ tầng phải đảm bảo gì?Xong bài thực hành. Giờ dán 3 câu hỏi cuối cho agent để nó chất vấn code của bạn.
Cụm bài Bảo mật backend: 1. Encoding, hash, mã hoá và chữ ký · 2. Lưu mật khẩu và mã hoá dữ liệu cá nhân · 3. Tấn công web và OWASP Top 10 · 4. Xác thực: session, cookie và JWT · 5. Phân quyền, SSO và OAuth2
Bài này trả lời “ai đang gọi API?” bằng Basic auth, API key, session cookie và JWT. Đọc xong, bạn chọn được session hay JWT, biết lưu, thu hồi và xoay vòng token. Câu “được làm gì?” ở phần 5; nên đọc phần 1 trước (encoding, HMAC, chữ ký số).
Ý chính: xác thực chứng minh “tôi là X”; phân quyền quyết định X được làm gì. Hai việc, hai mã lỗi.
Ở sân bay, đưa căn cước ở cửa an ninh là xác thực; đưa thẻ lên tàu ở cửa ra máy bay là phân quyền.
Ý chính: Basic auth gửi mật khẩu ở mọi request, chỉ hợp cho công cụ nội bộ qua TLS. API key là secret ngẫu nhiên cho máy gọi máy; server chỉ lưu hash.
Client gửi Authorization: Basic base64(username:password) ở mọi request. Thiếu header thì server trả 401 kèm WWW-Authenticate: Basic realm="api", trình duyệt hiện hộp thoại đăng nhập.
sequenceDiagram
participant C as Client
participant S as Server
C->>S: GET /reports
S-->>C: 401 + WWW-Authenticate Basic
C->>S: GET /reports + Authorization Basic dXNlcjpwYXNz
S->>S: Giải Base64, kiểm mật khẩu bằng bcrypt
S-->>C: 200 + dữ liệu
Base64 là encoding, không phải mã hoá. Hạn chế thật: mật khẩu gốc đi theo mọi request, server băm (cố ý chậm) ở mọi request, không có đăng xuất. Hợp cho công cụ nội bộ hay service gọi service qua TLS, không cho người dùng cuối.
API key là chuỗi ngẫu nhiên dài gửi trong Authorization: Bearer ... hoặc X-API-Key. Nó là bearer secret: ai cầm thì dùng được, như chìa khoá không khắc tên chủ.
SecureRandom, tối thiểu 128 bit, có tiền tố đọc được (sk_live_, sk_test_) để công cụ quét secret nhận ra.Ý chính: server giữ dữ liệu phiên, trình duyệt chỉ giữ một id ngẫu nhiên trong cookie. Xoá phiên ở server là đăng xuất ngay, điểm mạnh lớn nhất so với JWT.
Đăng nhập xong, server tạo session (user id, thời điểm tạo…) và gửi session id trong cookie; trình duyệt tự gửi lại cookie, server tra session theo id.
sequenceDiagram
participant B as Trình duyệt
participant S as Server
participant R as Session store
B->>S: POST /login
S->>R: Tạo session cho user 42
S-->>B: Set-Cookie SID=random, HttpOnly, Secure, SameSite=Lax
B->>S: GET /orders + Cookie SID
S->>R: Tra session theo SID
S-->>B: 200 + đơn hàng
| Thuộc tính | Tác dụng |
|---|---|
HttpOnly |
JavaScript không đọc được cookie |
Secure |
Chỉ gửi qua HTTPS |
SameSite=Lax / Strict |
Không gửi cookie khi request bắt nguồn từ site khác (giảm CSRF) |
Tiền tố __Host- |
Trình duyệt chỉ nhận nếu có Secure, Path=/, không Domain: subdomain không ghi đè được |
CSRF là trang lạ khiến trình duyệt gửi request kèm cookie thật; XSS là script lạ chạy trong trang của bạn. Slide nói session cookie “dễ bị XSS và CSRF”. Chính xác hơn: với HttpOnly, XSS không đọc được session id; SameSite chặn phần lớn CSRF, CSRF token chặn phần còn lại (phần 3).
Cần cả idle timeout (15–30 phút không hoạt động) và absolute timeout (8–12 giờ dù vẫn hoạt động); chỉ có idle thì phiên bị trộm được giữ “nóng” sống mãi. Đổi mật khẩu: huỷ mọi phiên.
Slide nói session “stateful nên khó scale”. Chỉ đúng khi session nằm trong RAM từng instance; Spring Session + Redis cho mọi instance dùng chung, thêm một lần đọc dưới 1 ms mỗi request. Cách đưa session ra database bằng Spring Session JDBC, giới hạn số phiên và remember-me có ở bài Spring Session và remember-me.
Ý chính: chỗ nào JavaScript đọc được thì XSS cũng đọc được. Web nên giữ token ở server (BFF) và chỉ đưa cho trình duyệt cookie HttpOnly.
| Cookie | sessionStorage | localStorage | |
|---|---|---|---|
| Dung lượng | ~4 KB mỗi cookie | ~5 MB | ~5–10 MB |
| Sống tới khi | Server đặt Expires/Max-Age |
Đóng tab | Bị xoá chủ động |
| Tự gửi theo request | Có | Không | Không |
| JavaScript đọc được | Không, nếu HttpOnly |
Có | Có |
BFF (Backend for Frontend) là backend mỏng trước SPA: giữ token phía server, cấp cho trình duyệt cookie phiên, gắn access token khi gọi tiếp API. Đây là khuyến nghị hiện tại của IETF cho ứng dụng trình duyệt; app mobile lưu token trong Keychain/Keystore.
Ý chính: JWT là token tự mô tả, có chữ ký: server kiểm chữ ký và hạn mà không tra store. Chữ ký chống sửa, không che nội dung; server tự cố định thuật toán.
Client gửi token trong Authorization: Bearer ..., không cần cookie nên tiện cho cả mobile và web. JWT gồm ba phần Base64url: header.payload.signature.
{"alg":"ES256","typ":"JWT","kid":"2026-11"}, thuật toán và khoá đã ký.iss (ai cấp), sub (về ai), aud (cho service nào), exp (hết hạn), nbf (chưa dùng được trước), iat (cấp lúc), jti (id token); cộng claim công khai (email, scope) và riêng (tenant_id).base64url(header) + "." + base64url(payload).iat = 1516239022 (2018) và exp = 1311281970 (2011): token hết hạn trước khi được cấp, thư viện kiểm đúng sẽ từ chối.Ba bẫy nhỏ:
kid chỉ dùng để chọn trong tập khoá đã biết.Phía cấp chỉ là b64(header) + "." + b64(payload) nối HMAC-SHA256 của chuỗi đó. Phía kiểm: cố định thuật toán, so chữ ký thời gian hằng, chỉ đọc claim sau khi chữ ký đúng, rồi kiểm iss, aud, exp có độ lệch đồng hồ.
Bản tối giản bằng javax.crypto để thấy JWT không có gì bí ẩn (production dùng thư viện như Nimbus JOSE + JWT). Code Java trong bài đã chạy với JDK 21.
String verify(String token) {
String[] parts = token.split("\\.", -1);
if (parts.length != 3) throw new SecurityException("malformed");
if (!decode(parts[0]).contains("\"alg\":\"HS256\"")) throw new SecurityException("unexpected alg");
byte[] expected = hmacSha256(parts[0] + "." + parts[1]);
if (!MessageDigest.isEqual(expected, B64URL_DEC.decode(parts[2]))) // so sánh thời gian hằng
throw new SecurityException("bad signature");
String payload = decode(parts[1]); // chỉ đọc claim SAU khi chữ ký đúng
if (!issuer.equals(claim(payload, "iss"))) throw new SecurityException("bad iss");
if (!audience.equals(claim(payload, "aud"))) throw new SecurityException("bad aud");
if (clock.instant().minus(SKEW).isAfter(Instant.ofEpochSecond(numClaim(payload, "exp"))))
throw new SecurityException("expired");
return claim(payload, "sub");
}
Chạy với token 15 phút: token đúng trả user-42; sửa sub giữ chữ ký cũ, alg: none, sai aud, quá 16 phút đều bị từ chối; quá hạn 20 giây (trong độ lệch 30 giây) vẫn qua.
Ý chính: access token sống ngắn, việc thu hồi dồn vào refresh token có trạng thái ở server. Thu hồi nhanh hơn TTL thì phải thêm trạng thái: denylist, token version hoặc sid.
Access token sống 5–15 phút; refresh token sống dài, lưu dạng hash ở auth server, chỉ gửi tới endpoint refresh và xoay vòng: mỗi lần dùng thì token cũ hết hiệu lực, nhận token mới.
Mọi refresh token từ một lần đăng nhập thuộc một family. Token đã dùng xuất hiện lại nghĩa là có hai bên cầm nó; server không biết ai thật nên thu hồi cả family.
synchronized String rotate(String presented) {
Row row = byHash.get(sha256(presented)); // chỉ lưu hash, không lưu token gốc
if (row == null || row.revoked()) throw new SecurityException("invalid refresh token");
if (row.used()) { // token cũ bị dùng lại: thu hồi cả family
revokeFamily(row.familyId());
throw new SecurityException("reuse detected");
}
byHash.put(sha256(presented), row.markUsed());
return mint(row.familyId(), row.userId()); // refresh token mới, cùng family
}
Chạy thử: xoay r1 sang r2, gửi lại r1 bị báo “reuse detected”, sau đó r2 cũng bị từ chối. Trong production, synchronized thay bằng UPDATE refresh_token SET used_at = now() WHERE token_hash = ? AND used_at IS NULL và kiểm số dòng bị ảnh hưởng.
| Cách | Cơ chế | Độ trễ thu hồi | Cái giá |
|---|---|---|---|
| TTL ngắn | Chờ hết hạn, thu hồi refresh token | Tối đa bằng TTL | Không thêm gì |
Denylist theo jti |
jti bị thu hồi vào Redis, TTL bằng phần đời còn lại |
Tức thì | Tra Redis mỗi request |
| Token version | Claim ver so với token_version của user |
Tức thì cho cả user | Tra version (cache được) |
| Gắn phiên vào token | Claim sid trỏ tới phiên ở server |
Tức thì | Quay về có trạng thái |
Dòng cuối là gợi ý “embed session into token” của slide; thường chỉ kiểm sid ở thao tác nhạy cảm. Gợi ý “mức bảo mật của token” ứng với claim acr/amr (đã có MFA chưa): API nhạy cảm đòi mức cao hoặc bắt xác thực lại.
Ý chính: web dùng session thì đặt cờ cookie và thêm Redis; API nhận JWT là resource server (service tự kiểm token): cố định thuật toán, kiểm aud. Bẫy khi lên Spring Boot 3: SecurityContext không tự lưu vào session.
Lab chạy thật cho hai phía nằm ở hai bài riêng: web session với filter chain và UserDetailsService trong form login với Spring Security, API stateless phát và kiểm JWT trong Spring Security cho REST API.
Cấu hình Spring Security 6 dưới đây chưa chạy trong ứng dụng thật. Ứng dụng web dùng session (Spring Boot 3):
server.servlet.session.timeout=30m
server.servlet.session.cookie.name=__Host-SID
server.servlet.session.cookie.http-only=true
server.servlet.session.cookie.secure=true
server.servlet.session.cookie.same-site=lax
Thêm spring-session-data-redis là session chuyển sang Redis. Fixation protection (changeSessionId) bật sẵn.
API nhận JWT (resource server):
@Bean
SecurityFilterChain api(HttpSecurity http) throws Exception {
http.securityMatcher("/api/**")
.csrf(c -> c.disable()) // chỉ an toàn vì credential là header Bearer, không phải cookie
.sessionManagement(s -> s.sessionCreationPolicy(SessionCreationPolicy.STATELESS))
.authorizeHttpRequests(a -> a
.requestMatchers(HttpMethod.GET, "/api/flights/**").hasAuthority("SCOPE_flights:read")
.anyRequest().authenticated())
.oauth2ResourceServer(o -> o.jwt(Customizer.withDefaults())); // scope -> SCOPE_xxx mặc định
return http.build();
}
@Bean
JwtDecoder jwtDecoder() {
NimbusJwtDecoder decoder = NimbusJwtDecoder
.withJwkSetUri("https://auth.example.dev/.well-known/jwks.json")
.jwsAlgorithm(SignatureAlgorithm.ES256) // cố định thuật toán
.build();
decoder.setJwtValidator(new DelegatingOAuth2TokenValidator<>(
JwtValidators.createDefaultWithIssuer("https://auth.example.dev"), // iss + exp/nbf, lệch 60s
new JwtClaimValidator<List<String>>("aud", aud -> aud != null && aud.contains("booking-api"))));
return decoder;
}
NimbusJwtDecoder tự tải và cache JWKS, chọn khoá theo kid, tải lại khi gặp kid lạ, nên xoay khoá không cần deploy lại service. Ánh xạ claim sang quyền và RBAC ở phần 5.
Ý chính: access JWT 15 phút + refresh token xoay vòng + token version cho thu hồi ≤ 30 giây mà các service vẫn kiểm token tại chỗ.
Bài toán: app đặt vé có SPA, mobile và ba backend service. Access token tối đa 15 phút; “đăng xuất mọi thiết bị” hay đổi mật khẩu có hiệu lực trong 1 phút; mobile không bắt đăng nhập lại trong 30 ngày nếu dùng đều.
Vì sao không chọn một cách: chỉ session thì ba service gọi store của auth; chỉ JWT 30 ngày thì không thu hồi được.
Thiết kế:
sub, aud, scope, ver; các service kiểm qua JWKS.__Host- HttpOnly.users.token_version; service cache version 30 giây và từ chối token có ver cũ hơn.Failure mode: store version chết thì fail-open cho API đọc, fail-closed cho API chuyển tiền. Đồng hồ lệch gây lỗi exp/nbf ngẫu nhiên, nên đồng bộ NTP.
Đề (diễn giải): tự ký và kiểm JWT HS256 không dùng thư viện JWT; từ chối token sửa payload, alg: none, sai aud, hết hạn; cho phép lệch đồng hồ nhỏ.
Code ở mục 5.2. Điểm quyết định: split("\\.", -1) để không mất phần chữ ký rỗng; cố định thuật toán; so chữ ký bằng MessageDigest.isEqual trước khi tin claim nào. Senior sẽ thêm: parse JSON bằng thư viện thật, kiểm nbf, giới hạn độ dài token.
Đề (diễn giải): thiết kế bảng và hàm rotate: chỉ lưu hash, xoay vòng mỗi lần dùng, dùng lại thì thu hồi cả chuỗi.
Hàm ở mục 6.1. Bảng refresh_token(token_hash PK, family_id, user_id, used_at, revoked_at, expires_at) với index trên family_id. Đánh dấu đã dùng bằng UPDATE ... WHERE token_hash = $1 AND used_at IS NULL AND revoked_at IS NULL: một dòng bị ảnh hưởng là hợp lệ; không dòng nào thì tra tiếp để phân biệt “không tồn tại” với “dùng lại” (SQL chưa chạy trên DB thật).
iss/aud/exp) và vì sao algorithm confusion xảy ra.Authentication xác minh bạn là ai; authorization quyết định bạn được làm gì.
Thiếu hoặc sai credential trả 401 kèm WWW-Authenticate; đã xác thực nhưng không đủ quyền trả 403.
Chỉ chấp nhận được qua TLS và cho công cụ nội bộ hay service gọi service, vì Base64 chỉ là encoding.
Qua HTTPS thì không bị đọc trên đường, nhưng mật khẩu gốc đi theo mọi request và không có đăng xuất.
Ba phần Base64url: header, payload, signature. Payload không bí mật, ai cầm token cũng đọc được.
Header chứa thuật toán và kid; payload chứa claim iss, sub, aud, exp…; chữ ký chỉ chống sửa. Không đặt dữ liệu nhạy cảm vào payload.
HttpOnly, Secure, SameSite=Lax/Strict và tiền tố __Host-.
HttpOnly để script không đọc được, Secure để chỉ đi qua HTTPS, SameSite để giảm CSRF, __Host- để subdomain không ghi đè. Thêm idle và absolute timeout, đổi session id khi đăng nhập để chặn session fixation.
Không, chỉ khó khi session nằm trong RAM từng instance.
Spring Session + Redis cho mọi instance dùng chung; cái giá thật là phụ thuộc Redis.
Không để trong localStorage; tốt nhất là BFF giữ token ở server, trình duyệt chỉ có cookie HttpOnly.
Một lỗi XSS là đủ mang token trong localStorage đi. Không có BFF thì access token trong bộ nhớ, refresh token trong cookie HttpOnly giới hạn path tới endpoint refresh.
Mỗi lần refresh, token cũ bị đánh dấu đã dùng và cấp token mới cùng family; token đã dùng xuất hiện lại thì thu hồi cả family.
Token cũ quay lại nghĩa là có hai bên giữ nó. Cần khoảng ân hạn ngắn cho client mất response.
Phải thêm trạng thái; thường dùng TTL ngắn cho đa số API và kiểm trạng thái cho API nhạy cảm.
Các cách: TTL ngắn cộng thu hồi refresh token; denylist jti trong Redis; token_version theo user; hoặc claim sid trỏ tới phiên ở server.
Kẻ tấn công đổi alg từ RS256 sang HS256 và ký bằng public key làm secret; chặn bằng cách server cố định thuật toán.
Public key của RS256 ai cũng có; thư viện verify chung chung sẽ chấp nhận token đó. Cố định thuật toán và loại khoá ở server (ví dụ NimbusJwtDecoder.jwsAlgorithm(...)), không đọc alg từ token, từ chối none.
Web một khối hoặc vài service cùng tin một store: session + Redis. Nhiều service, nhiều loại client, có auth server: JWT ngắn hạn.
Session + Redis thu hồi tức thì, ít bẫy. Với JWT: access token ngắn hạn ký bất đối xứng, kiểm qua JWKS, kèm refresh token có trạng thái.
Thu hồi mọi refresh token family của user và tăng token_version; service từ chối access token có ver cũ hơn.
Service cache version vài chục giây. Độ trễ thu hồi bằng thời gian cache chứ không bằng TTL.
| Term | Phát âm | Nghĩa | Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn |
|---|---|---|---|
| authentication | /ɔːˌθen.tɪˈkeɪ.ʃən/ | xác thực | “Authentication answers who is calling.” |
| authorization | /ˌɔː.θər.əˈzeɪ.ʃən/ | phân quyền | “Authorization decides what that caller may do.” |
| bearer token | /ˈber.ər ˈtoʊ.kən/ | token ai cầm cũng dùng được | “A bearer token works for whoever holds it, so keep it short-lived.” |
| session fixation | /ˈseʃ.ən fɪkˈseɪ.ʃən/ | gài sẵn session id | “We rotate the session ID on login to prevent session fixation.” |
| claim | /kleɪm/ | trường thông tin trong token | “We always validate the audience claim.” |
| reuse detection | /ˌriːˈjuːs dɪˈtek.ʃən/ | phát hiện dùng lại | “On reuse detection we revoke the whole token family.” |
| revocation | /ˌrev.əˈkeɪ.ʃən/ | thu hồi | “JWTs trade instant revocation for stateless verification.” |
| backend for frontend | /ˈbæk.end fɔːr ˈfrʌnt.end/ | backend riêng cho frontend | “With a backend-for-frontend, tokens never reach the browser.” |
Ghi chép dựa trên khoá Advanced Backend (Ronin Engineer), viết lại theo cách hiểu của mình.