Cả bài trong một trang: ý chính, sơ đồ, điểm phỏng vấn.
Cron job: biểu thức cron và @Scheduled trong Spring Boot
1Cron job là gì
Cron job là tác vụ tự chạy định kỳ hoặc vào một thời điểm xác định: dọn dữ liệu cũ, gửi email mỗi sáng, đối soát cuối ngày. Tên lấy từ daemon cron của Unix.
Xoá cứng dòng INACTIVE quá X tháng
Gửi báo cáo 7 giờ sáng thứ Hai đến thứ Sáu
Xoá refresh token hết hạn mỗi đêm
2Ba phương ngữ cron
Không có một chuẩn cron duy nhất, nên biểu thức không copy được giữa các hệ thống. Dùng tên thứ (MON, FRI) thay vì số.
Unix
Spring
Quartz
Số field
5
6, có giây
6–7, có năm
Thứ dạng số
0–7, 0 = CN
0–7, 1 = MON
1–7, 1 = CN
Ngày + thứ
OR
AND
Không cho
3Lên lịch với @Scheduled
Bật @EnableScheduling, đặt @Scheduled lên method void không tham số. fixedRate đo giữa các lần bắt đầu, fixedDelay đo từ lúc lần trước kết thúc.
@Scheduled không biết về cluster: 3 pod là chạy 3 lần. ShedLock dùng một dòng trong DB làm khoá, pod nào giành được thì chạy.
sequenceDiagram
participant A as Pod A
participant B as Pod B
participant L as Bảng shedlock
A->>L: UPDATE lock_until, khi lock đã hết hạn
L-->>A: 1 dòng: chạy job
B->>L: UPDATE tương tự
L-->>B: 0 dòng: bỏ qua
5Bẫy mặc định của @Scheduled
@Scheduled đơn giản nhưng không lưu trạng thái. Phải tự lo thread, giám sát lỗi, idempotency và timezone.
Mọi job dùng chung một thread: tăng pool.size
Exception bị log rồi nuốt: cần metric, alert
Mốc bị lỡ thì mất, không chạy bù
DST: job 02 bị bỏ qua hoặc chạy hai lần
💡 Ghi nhớ
5L ở Spring là thứ Sáu, ở Quartz là thứ Năm.
Luôn đặt zone, đừng dựa vào múi giờ JVM.
lockAtMostFor phải dài hơn thời gian chạy thật.
Xoá theo điều kiện, không theo danh sách id tính sẵn.
⭐ Điểm phỏng vấn
Tự trả lời trước, rồi bấm từng câu để xem đáp án.
fixedRate khác fixedDelay?
fixedRate tính từ lúc bắt đầu, fixedDelay từ lúc kết thúc.
Job chạy trùng trên nhiều pod?
ShedLock, Quartz cluster hoặc Kubernetes CronJob.
Đã có lock, cần idempotent không?
Có, vì lock hết hạn, retry, chạy tay.
Xong phần tự kiểm tra, bài này đã được đánh dấu đã học ✓
⚠️ Lỗi thường gặp
Dán biểu thức 6 field của Spring vào crontab.guru.
Nhiều việc backend phải tự chạy theo lịch: dọn dữ liệu cũ, gửi email mỗi sáng, đối soát thanh toán cuối ngày, làm mới cache. Đọc xong, bạn viết đúng biểu thức cron cho Unix, Spring và Quartz, và biết các bẫy của @Scheduled khi chạy thật trên production. Phần 2 giải trọn bài toán dọn dữ liệu: xoá hàng triệu dòng theo batch, backup trước khi xoá, partition và bài tập hoàn chỉnh.
1. Bài toán
Ý chính: dữ liệu xoá mềm nằm trong DB mãi mãi, nên cần một job định kỳ backup rồi xoá cứng những dòng đã INACTIVE quá X tháng.
Xoá mềm (soft delete) nghĩa là khi người dùng xoá, ta chỉ đổi status thành INACTIVE chứ không xoá dòng. Bảng phình dần: index to, query chậm, backup lâu, tốn dung lượng.
2. Cron job là gì
Ý chính: cron job là tác vụ được lên lịch chạy định kỳ hoặc vào một thời điểm xác định. Tên lấy từ cron, daemon (tiến trình chạy nền) lập lịch của Unix.
Tự động hoá việc lặp lại (backup, email, đồng bộ, dọn dẹp): không ai phải nhớ chạy tay. Hai ví dụ dọn dẹp ở bài khác: xoá file mồ côi khi transaction rollback sau lúc đã ghi file (upload file trong Spring MVC) và xoá refresh token hết hạn mỗi đêm (refresh token xoay vòng).
Đúng giờ, nhất quán, miễn là bạn xử lý các tình huống lỗi ở mục 5.
3. Biểu thức cron
Ý chính: không có một chuẩn cron duy nhất. Unix, Spring và Quartz khác nhau về số field, cách đánh số thứ và cách kết hợp ngày với thứ, nên một biểu thức không copy được giữa các hệ thống.
Ba “phương ngữ” khác nhau
Unix crontab / Kubernetes CronJob
Spring CronExpression (5.3+)
Quartz
Số field
5
6
6 hoặc 7
Thứ tự
phút giờ ngày tháng thứ
giây phút giờ ngày tháng thứ
giây phút giờ ngày tháng thứ [năm]
Field năm
Không
Không
Có (tuỳ chọn)
Day-of-week dạng số
0-7 (0 và 7 = CN)
0-7 (0 và 7 = CN), 1 = MON
1-7 (1 = CN), 2 = MON
?
Không
Có (coi như *)
Bắt buộc ở đúng một trong hai field ngày/thứ
L, W, #
Không (bản cron chuẩn)
Có (từ Spring 5.3)
Có
Đặt cả ngày-trong-tháng và thứ
OR (khớp một trong hai)
AND (khớp cả hai)
Không cho phép
Macro @daily, @hourly…
Có (+ @reboot)
Có (@yearly, @monthly, @weekly, @daily, @midnight, @hourly)
Không
Các field (theo Spring)
Vị trí
Field
Giá trị
1
second
0-59
2
minute
0-59
3
hour
0-23
4
day-of-month
1-31
5
month
1-12 hoặc JAN-DEC
6
day-of-week
0-7 (0 và 7 là CN) hoặc SUN-SAT
Đính chính: tài liệu gốc ghi cấu trúc [second] minute hour day-of-month month day-of-week [year] và day-of-week 0-6 (0 = CN), tức trộn ba phương ngữ. Spring: luôn có giây, không có năm, thứ nhận 0-7. Quartz: 1-7 và 1 là Chủ nhật.
Ký tự đặc biệt
Ký tự
Ý nghĩa
Ví dụ (Spring)
*
mọi giá trị
* ở field giờ: mọi giờ
-
khoảng
9-17 ở field giờ: từ 9h tới 17h (gồm cả hai đầu)
,
danh sách
MON,WED,FRI
/
bước nhảy: bắt đầu/bước
5/15 ở field phút: phút 5, 20, 35, 50
?
“không quan tâm”, chỉ ở ngày hoặc thứ
0 0 0 15 5 ?: 0h ngày 15/5, thứ mấy cũng được
L, W, #
ngày cuối, ngày làm việc gần nhất, thứ lần thứ n
L, 10W, SAT#3 (chi tiết bên dưới)
Ký tự L, W, # và các trường hợp biên
Ký tự
Ý nghĩa
Ví dụ (Spring)
L ở ngày-trong-tháng
ngày cuối tháng
L: 31/1, 28/2 (năm thường)…
L-n
n ngày trước ngày cuối tháng
L-3: tháng 31 ngày thì là ngày 28
nL ở thứ
thứ n cuối cùng trong tháng
FRIL hoặc 5L: thứ Sáu cuối tháng
nW
ngày làm việc (T2-T6) gần nhất với ngày n, không vượt sang tháng khác
10W
LW
ngày làm việc cuối cùng của tháng
d#n
thứ d lần thứ n trong tháng
SAT#3: thứ Bảy thứ ba trong tháng
Chi tiết về #: 6#3 (Spring) hay SAT#3 là thứ Bảy thứ ba của tháng. FRI#5 chỉ chạy ở tháng có 5 thứ Sáu; tháng nào không có thì bỏ qua.
Về độ tin cậy: mình đã chạy thử từng biểu thức với CronExpression.parse(...).next(...) của Spring 6.2.
Ví dụ đã kiểm chứng (Spring)
Vài biểu thức hay dùng: 0 0 0 * * * (nửa đêm mỗi ngày), 0 0/5 * * * * (mỗi 5 phút), 0 0 12 * * MON-FRI (12:00 T2-T6), 0 0 0 1 * * (00:00 ngày 1 hàng tháng). Giá trị - khiến @Scheduledtắt job.
Vài ví dụ trong tài liệu gốc sai với Spring (có field năm, hoặc 7 field), xem phần gấp bên dưới.
20 biểu thức đã kiểm chứng và các biểu thức sai trong tài liệu gốc
Biểu thức
Ý nghĩa
* * * * * *
mỗi giây
0/30 * * * * *
mỗi 30 giây (giây 0 và 30)
0 0/5 * * * *
mỗi 5 phút, tính từ phút 0
0 0-5/2 * * * *
phút 0, 2, 4 của mỗi giờ
0 0 0 * * *
nửa đêm mỗi ngày
0 15 10 * * *
10:15 mỗi ngày
0 0 0-6 * * *
mỗi giờ tròn từ 00:00 tới 06:00 (7 lần)
0 0 6,18 * * *
06:00 và 18:00
0 0 12 * * MON-FRI
12:00 các ngày T2-T6
0 0 12 * * SUN
12:00 mỗi Chủ nhật
0 0 0 1 * *
00:00 ngày 1 hàng tháng
0 0 0 1-5 * *
00:00 từ ngày 1 tới ngày 5 hàng tháng
0 0 0 15 3 *
00:00 ngày 15/3 hàng năm
0 0 0 1 1 *
00:00 ngày 1/1 hàng năm
0 0 0 * * MON#1
00:00 thứ Hai đầu tiên của tháng
0 0 0 * * TUE#2
00:00 thứ Ba thứ hai của tháng
0 0 12 * * MON#3
12:00 thứ Hai thứ ba của tháng
0 0 0 10W * *
00:00 ngày làm việc gần nhất với ngày 10
0 0 0 L * *
00:00 ngày cuối tháng
0 0 18 * * FRIL
18:00 thứ Sáu cuối cùng của tháng
-
giá trị đặc biệt mà @Scheduled hiểu là tắt job (dùng qua property); CronExpression.parse không nhận giá trị này
4. @Scheduled trong Spring Boot
Ý chính: bật @EnableScheduling, rồi đặt @Scheduled lên một method void, không tham số, nằm trong bean. Chọn lịch bằng fixedRate, fixedDelay hoặc cron.
@SpringBootApplication@EnableSchedulingpublic class ShopApplication { ... }@Component@Slf4jpublic class ReportJobs { @Scheduled(fixedRate = 60_000) // mỗi 60s tính từ lúc BẮT ĐẦU lần trước void refreshExchangeRates() { ... } @Scheduled(fixedDelay = 30, timeUnit = TimeUnit.SECONDS, initialDelay = 10) void pollOutbox() { ... } // 30s sau khi lần trước KẾT THÚC @Scheduled(cron = "0 0 7 * * MON-FRI", zone = "Asia/Ho_Chi_Minh") void sendDailySummary() { ... } @Scheduled(cron = "${jobs.cleanup.cron:-}") // lấy từ config, mặc định "-" = tắt void cleanup() { ... }}
initialDelay chờ trước lần chạy đầu; zone đặt múi giờ tính cron (mặc định là múi giờ server).
Bảng đầy đủ các thuộc tính của @Scheduled
Thuộc tính
Ý nghĩa
fixedRate
Khoảng cách giữa các lần bắt đầu
fixedDelay
Khoảng nghỉ tính từ lúc lần trước kết thúc
initialDelay
Chờ bao lâu trước lần chạy đầu
cron
Lịch theo biểu thức cron (6 field)
zone
Múi giờ để tính cron; mặc định là múi giờ của server
timeUnit
Đơn vị cho các giá trị số (mặc định milliseconds)
fixedRateString, fixedDelayString…
Dạng chuỗi, hỗ trợ placeholder ${...} và ISO-8601 (PT30S)
Đính chính về fixedRate
5. Các bẫy của @Scheduled
Ý chính:@Scheduled đơn giản nhưng không lưu trạng thái và không biết về cluster. Cần tự lo thread pool, giám sát lỗi, chạy bù, chạy trùng trên nhiều pod, idempotency và timezone.
Chỉ có một thread
Exception không làm job dừng, nhưng cũng dễ bị bỏ qua
Không chạy bù
App đang deploy hoặc đang chết đúng 00:00 thì lần chạy đó mất. Job mỗi phút thì không sao; job mỗi năm một lần (như bài tập ở phần 2) thì phải đợi thêm một năm. Thiết kế “chạy thường xuyên + điều kiện dựa trên dữ liệu” giúp job tự lành (xem phần 2).
Chạy trên nhiều instance
ShedLock là thư viện dùng một dòng trong DB (hoặc Redis, ZooKeeper) làm khoá: pod nào cập nhật được dòng đó thì chạy job, các pod khác bỏ qua lần này.
sequenceDiagram
participant A as Pod A
participant B as Pod B
participant L as Bảng shedlock (DB)
Note over A,B: 00:00:00 cả hai pod cùng kích hoạt job
A->>L: UPDATE ... SET lock_until = now()+6h WHERE name='purge' AND lock_until đã qua
L-->>A: 1 dòng được cập nhật: có lock
B->>L: UPDATE tương tự
L-->>B: 0 dòng: bỏ qua lần chạy này
A->>A: chạy job
A->>L: nhả lock (lock_until = max(now, locked_at + lockAtLeastFor))
lockAtMostFor: lock tự hết hạn sau thời gian này nếu pod chết giữa chừng. Phải dài hơn thời gian chạy thật, nếu không pod khác sẽ chạy song song.
lockAtLeastFor: giữ lock tối thiểu bấy nhiêu, để job chạy quá nhanh không bị pod khác (đồng hồ lệch vài giây) chạy lại cùng mốc.
Cấu hình ShedLock với JDBC
@Configuration@EnableScheduling@EnableSchedulerLock(defaultLockAtMostFor = "PT30M")class SchedulingConfig { @Bean LockProvider lockProvider(DataSource dataSource) { return new JdbcTemplateLockProvider( JdbcTemplateLockProvider.Configuration.builder() .withJdbcTemplate(new JdbcTemplate(dataSource)) .usingDbTime() // dùng giờ của DB, tránh lệch đồng hồ giữa các pod .build()); }}
CREATE TABLE shedlock ( name VARCHAR(64) PRIMARY KEY, lock_until TIMESTAMP NOT NULL, locked_at TIMESTAMP NOT NULL, locked_by VARCHAR(255) NOT NULL);
ShedLock chỉ lo “một pod chạy job”. Cần chia nghìn việc nhỏ cho nhiều worker, retry từng việc, hay một sự kiện cho nhiều consumer thì dùng queue: bảng job với FOR UPDATE SKIP LOCKED hoặc message broker. Bài Message broker và cách chọn broker so sánh hai hướng và có bản đầy đủ của queue dạng bảng (lease, job dọn dẹp, dead letter). Cách Quartz cluster giành trigger qua khoá dòng, xử lý misfire và chia job lớn thành chunk có ở bài lập lịch job phân tán với Quartz cluster.
Idempotency
Idempotent: chạy hai lần cho cùng kết quả như một lần. Lock không triệt tiêu chạy trùng (lock hết hạn, retry, chạy tay), nên job vẫn cần tính chất này:
Xoá theo điều kiện (status = 'INACTIVE' AND updated_at < cutoff), không theo “danh sách id tính sẵn từ hôm qua”.
Ghi kết quả theo khoá tự nhiên (report_date) với UNIQUE constraint hoặc upsert.
Gửi thông báo thì lưu bản ghi “đã gửi” với khoá (user, loại, ngày) để lần sau bỏ qua.
Ví dụ đầy đủ: job trả ghế hết hạn chạy trên 4 pod
Bài tập 2 của bài Đặt vé máy bay: giữ ghế đúng khi nhiều người cùng đặt. Job trả ghế hết hạn chạy mỗi phút trên 4 pod, theo lô 1.000 dòng với FOR UPDATE SKIP LOCKED nên các pod chia việc thay vì chặn nhau. Điều kiện status = 'HELD' được kiểm tra lại sau khi khoá nên không ghế nào bị trả hai lần.
Timezone và giờ mùa hè
Cron tính theo zone, mặc định là múi giờ của JVM (container thường để UTC). 0 0 0 1 6 * trên server UTC chạy lúc 7 giờ sáng giờ Việt Nam. Luôn khai báo zone = "Asia/Ho_Chi_Minh" (hoặc "UTC"), đừng dựa vào JVM.
Vì sao JVM, OS và container có thể mang ba timezone khác nhau, và DST làm một ngày dài 23 hoặc 25 giờ: bài Ngày giờ trong backend.
Test được
Không đợi tới giờ: tách logic ra service rồi test như thường.
Inject Clock thay vì gọi LocalDateTime.now(), để test được điều kiện “quá 6 tháng”.
Viết được cùng một lịch cho Unix, Spring và Quartz, và giải thích vì sao 5L lệch một ngày giữa Spring và Quartz.
Giải thích được khi nào fixedRate có thể chạy chồng và khi nào không.
Liệt kê được bốn bẫy mặc định của @Scheduled: một thread, exception bị nuốt, không chạy bù, chạy trên mọi instance.
Biết chọn lockAtMostFor của ShedLock và vì sao job vẫn phải idempotent dù đã có lock.
Biết DST làm job lúc 02:30 bị bỏ qua hay chạy hai lần, và cách tránh.
Câu hỏi phỏng vấn
Junior
Cron job là gì, cho vài ví dụ dùng trong backend?
Tác vụ chạy theo lịch định kỳ hoặc vào thời điểm xác định.
Ví dụ: dọn dữ liệu cũ, gửi email tổng kết, đối soát thanh toán cuối ngày, làm mới cache, hết hạn đơn hàng chưa thanh toán.
Biểu thức cron trong Spring có mấy field?
Sáu: giây, phút, giờ, ngày trong tháng, tháng, thứ trong tuần.
Không có field năm (khác Quartz), và có thêm giây so với crontab Unix 5 field.
fixedRate và fixedDelay khác nhau thế nào?
fixedRate đo giữa các lần bắt đầu; fixedDelay đo từ lúc lần trước kết thúc tới lúc lần sau bắt đầu.
Với scheduler mặc định, cả hai đều không chạy chồng; fixed-rate bị trễ thì chạy ngay sau khi lần trước xong.
0 0/15 9-17 * * MON-FRI nghĩa là gì?
Mỗi 15 phút (phút 0, 15, 30, 45) trong khung 9:00 tới 17:45, từ thứ Hai tới thứ Sáu.
Mid
Tại sao một job chậm có thể làm các job khác bị trễ?
Vì scheduler mặc định của Spring Boot chỉ có một thread, mọi @Scheduled dùng chung.
Tăng spring.task.scheduling.pool.size, hoặc để job nặng tự đẩy việc sang executor riêng.
Day-of-week 1 là thứ mấy?
Tuỳ hệ thống: Spring và Unix là thứ Hai, Quartz là Chủ nhật.
Vì vậy nên dùng tên (MON) thay vì số.
Exception trong method @Scheduled thì sao?
Với task lặp lại, ErrorHandler mặc định log rồi nuốt exception, lần chạy sau vẫn diễn ra.
Cần log/metric/alert riêng, nếu không job có thể lỗi âm thầm rất lâu.
App chết đúng lúc job đáng lẽ phải chạy, Spring có chạy bù không?
Không. @Scheduled không lưu trạng thái, mốc bị lỡ là mất.
Cần chạy bù thì dùng Quartz (misfire policy), hoặc thiết kế job chạy thường xuyên với điều kiện dựa trên dữ liệu để tự bắt kịp.
Senior
Deploy 3 instance thì job @Scheduled chạy mấy lần? Xử lý thế nào?
Ba lần, mỗi instance một lần. Dùng lock phân tán và vẫn giữ job idempotent.
ShedLock trên DB/Redis để chỉ một instance chạy; hoặc Quartz cluster, Kubernetes CronJob với concurrencyPolicy: Forbid, hay worker riêng. Dù có lock, job vẫn phải idempotent vì lock có thể hết hạn hoặc job được chạy tay.
Cấu hình lockAtMostFor của ShedLock thế nào cho đúng?
Dài hơn thời gian chạy dài nhất có thể của job, nhưng không quá dài.
Ngắn quá thì lock hết hạn giữa chừng và instance khác chạy song song. Dài quá thì khi pod chết, job bị chặn tới khi lock hết hạn. Kết hợp với giới hạn thời gian chạy trong chính job.
Timezone và DST ảnh hưởng tới cron job thế nào?
Cron tính theo zone, mặc định là múi giờ JVM (thường UTC trong container), nên phải đặt rõ.
Ở múi giờ có DST, mốc rơi vào giờ bị nhảy qua sẽ không chạy, mốc rơi vào giờ lặp lại có thể chạy hai lần. Tránh khung giờ chuyển đổi, dùng UTC, và giữ job idempotent.
Khi nào bạn bỏ @Scheduled để dùng thứ khác?
Khi cần thứ @Scheduled không có: chạy bù, lịch đổi lúc runtime, lịch sử từng lần chạy, retry có kiểm soát, phân việc cho nhiều worker, hoặc workflow nhiều bước.
Khi đó cân nhắc Quartz cluster, db-scheduler/JobRunr, Kubernetes CronJob, hoặc Temporal/Airflow.
Từ vựng tiếng Anh
Term
Phát âm
Nghĩa
Ví dụ câu trong phỏng vấn
schedule
/ˈskɛdʒuːl/
lịch, lên lịch
“The job is scheduled to run at midnight Vietnam time.”
cron expression
/krɒn ɪkˈsprɛʃən/
biểu thức cron
“Spring cron expressions have six fields, starting with seconds.”
fixed rate / fixed delay
/fɪkst reɪt/
chu kỳ cố định / khoảng nghỉ cố định
“Fixed delay waits for the previous run to finish before counting.”
overlap
/ˌoʊvərˈlæp/
chồng lấn
“With the default scheduler, runs of the same task don’t overlap.”
distributed lock
/dɪˈstrɪbjuːtɪd lɒk/
khoá phân tán
“We use ShedLock as a distributed lock so only one pod runs the job.”
idempotent
/ˌaɪdɛmˈpoʊtənt/
chạy nhiều lần cùng kết quả
“The job is idempotent, so running it twice is harmless.”
misfire
/ˌmɪsˈfaɪər/
lần chạy bị lỡ
“Quartz has misfire policies; Spring’s @Scheduled simply skips missed runs.”
daylight saving time
/ˈdeɪlaɪt ˈseɪvɪŋ/
giờ mùa hè
“During the DST fallback, a 2:30 job can run twice.”
Ghi chép dựa trên khoá Fundamentals of Backend (Ronin Engineer), viết lại theo cách hiểu của mình.